«Κινητές ζούγκλες» και κιμωλία στα παράθυρα: Πώς αντιμετωπίζουν τον ακραίο καύσωνα οι Ευρωπαίοι

Στη δίνη ενός πρωτοφανούς, ιστορικών διαστάσεων, καύσωνα βρίσκεται μεγάλο μέρος της Ευρώπης, με πολλές χώρες να καταγράφουν ρεκόρ ζέστης που δεν έχουν σημειωθεί ποτέ στο παρελθόν.

Οι Αρχές σε κάθε χώρα βρίσκονται σε συναγερμό, καθώς ο καύσωνας μπορεί να γίνει άμεσα επικίνδυνος για την ανθρώπινη ζωή. Παράλληλα με τα αναμενόμενα μέτρα περιορισμού στα ωράρια εργασίας και στις μετακινήσεις και κινητοποίησης των υγειονομικών υπηρεσιών, σε κάθε χώρα -είτε από το κράτος είτε αυθόρμητα από τους πολίτες- εφαρμόζονται διάφορα μέτρα και τεχνικές προκειμένου να μετριαστεί η έκθεση στην ανυπόφορη ζέστη.

Το BBC, σε εκτενές ρεπορτάζ του, κατέγραψε κάποια από αυτά τα μέτρα που εφαρμόζονται σε διαφορετικές ευρωπαϊκής χώρες.

Κινητές «ζούγκλες» δροσιάς στην Ολλανδία και «τροπικό» ωράριο στα σχολεία

Το Άμστερνταμ θέτει σε λειτουργία ένα δίκτυο από «καταφύγια δροσιάς» (cool‑down spots) σε όλη την πόλη, προσφέροντας στους κατοίκους ένα μέρος για να ξεφύγουν από τα χειρότερα της ζέστης.

Αυτοί οι χώροι -σε βιβλιοθήκες, αστικές φάρμες, θέατρα, εκκλησίες, κοινοτικά κέντρα, ακόμη και σε σούπερ μάρκετ- παρέχουν καθίσματα, πόσιμο νερό και τουαλέτες, ενώ πολλοί από αυτούς είναι ανοιχτοί και για κατοικίδια.

Στη φάση της δοκιμής, τα περισσότερα από τα 12 σημεία δροσιάς θα συγκεντρωθούν στο Νιού-Βεστ (Nieuw‑West), τη συνοικία που, σύμφωνα με τα μοντέλα της πόλης, αντιμετωπίζει τον μεγαλύτερο κίνδυνο από τη ζέστη. Οι υπεύθυνοι έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως τη διαθέσιμη σκιά, ο αριθμός των ευάλωτων κατοίκων (όπως μικρά παιδιά και ηλικιωμένοι) που ζουν εκεί, καθώς και το πόσο γρήγορα υπερθερμαίνονται τα σπίτια.

Τα σχολεία προσαρμόζονται επίσης. Πολλά από αυτά υιοθετούν «τροπικά» ωράρια για τις επόμενες ημέρες, με μικρότερη διάρκεια μαθημάτων ή λιγότερες διδακτικές ώρες, περισσότερα διαλείμματα, επιπλέον υγρά και αυξημένο εξαερισμό.

Κάθε σχολείο αποφασίζει τα δικά του μέτρα, καθώς δεν υπάρχει -οριοθετημένο από τον νόμο- ανώτατο όριο θερμοκρασίας για τις σχολικές αίθουσες. Βασική αρχή είναι ότι οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να μπορούν να εργάζονται σε συνθήκες ασφαλείς και υγιεινές.

Επίσης, όπως μεταφέρει ο Guardian, σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που έγινε viral την περασμένη εβδομάδα, η Ελάιν Κούλεν συντονίστρια για θέματα καύσωνα στο δημόσιο ινστιτούτο υγείας της πόλης, προέτρεψε τους ταλαιπωρημένους από τη ζέστη κατοίκους να τοποθετήσουν προσωρινά κουρτινόξυλα ή να απλώσουν κουρτίνες και σεντόνια εξωτερικά, ώστε να εμποδίσουν τις ακτίνες του ήλιου να φτάσουν στα μεγάλα τους παράθυρα.

Τα τεχνητά δέντρα, οι πέργκολες καλυμμένες με πράσινο και τα κινητά «τετράγωνα ζούγκλας» (jungle blocks) μπορούν να βοηθήσουν τους πεζούς να παραμείνουν δροσεροί και ακόμη και να μετριάσουν ελαφρώς τις θερμοκρασίες, σύμφωνα με τον Γερούν Κλουκ, καθηγητή για τις κλιματικά ανθεκτικές πόλεις στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών του Άμστερνταμ.

«Υπάρχει πάντα μια δικαιολογία για να μην το κάνεις: ο δημόσιος χώρος είναι περιορισμένος, δεν υπάρχουν άλλα χρήματα», είπε. «Αλλά αυτό κάνει την πόλη πιο ελκυστική, βιώσιμη τις ζεστές μέρες και αυξάνει τη βιοποικιλότητα. Αν δημιουργήσεις σκιά, με ένα ωραίο μέρος για να καθίσεις από κάτω και φυτά που μπορούν να αντέξουν λίγη ξηρασία, όλα βοηθούν».

Δωρεάν εισιτήρια κινηματογράφου και «μανία» με την κιμωλία στη Γαλλία

Το δημαρχείο του 10ου διαμερίσματος του Παρισιού προσφέρει δωρεάν εισιτήρια κινηματογράφου για να βοηθήσει τους πολίτες να προστατευτούν από τη ζέστη. Το σχέδιο οργανώνεται σε συνεργασία με τρεις ανεξάρτητους -και κλιματιζόμενους- κινηματογράφους.

Για να δικαιούται κανείς το εισιτήριο πρέπει να είναι κάτω των 25 ή άνω των 65 ετών, ενώ η προσφορά ισχύει μόνο για τις απογευματινές προβολές. Οι κινηματογράφοι, οι βιβλιοθήκες και τα μουσεία έχουν αναγνωριστεί ως χώροι στους οποίους πρέπει να ενθαρρύνεται ο κόσμος να καταφεύγει για να γλιτώσει από τις εξαντλητικές θερμοκρασίες. Ορισμένες πόλεις, όπως η Λυών, έχουν αναστείλει προσωρινά το αντίτιμο εισόδου στα δημοτικά μουσεία.

Επίσης, σύμφωνα με γαλλικές εφημερίδες, παρατηρείται κατακόρυφη αύξηση στις πωλήσεις ενός προϊόντος με βάση την κιμωλία που ονομάζεται «Blanc de Meudon» σε καταστήματα σιδηρικών και εργαλείων. Η σκόνη αναμιγνύεται με νερό και στη συνέχεια «απλώνεται» στα παράθυρα, μειώνοντας έτσι την ένταση των ακτίνων του ήλιου και, θεωρητικά, ρίχνοντας την εσωτερική θερμοκρασία. Στην πράξη, φαίνεται πράγματι να λειτουργεί.

Σιντριβάνια, πισίνες και ψεκαστήρες κάνουν «υπερωρίες» στην Ισπανία

Η περιφέρεια της Αραγονίας στη βορειοανατολική Ισπανία καταγράφει μερικές από τις υψηλότερες θερμοκρασίες σε αυτό το κύμα καύσωνα, και στις πόλεις Σαραγόσα και Ουέσκα οι τοπικές αρχές προχώρησαν σε μείωση της τιμής εισόδου σε δημόσιες πισίνες.

Η βόρεια πόλη Λογρόνιο έκανε την είσοδο στις πισίνες δωρεάν για όλη τη διάρκεια του καύσωνα, ενώ οι αρχές ανακοίνωσαν ότι τα διακοσμητικά σιντριβάνια θα παραμένουν ανοιχτά μέχρι τις 23:00 το βράδυ. Οι πολίτες μπορούν επίσης να δροσιστούν κάτω από ψεκαστήρες νερού (sprinklers) που έχουν ενεργοποιηθεί σε διάφορες περιοχές της πόλης.

Παράλληλα, πολλές πόλεις έχουν δημιουργήσει «κλιματικά καταφύγια», δηλαδή κλιματιζόμενα δημόσια κτίρια όπου ο καθένας μπορεί να μπει για να προστατευτεί από την κακοκαιρία. Ένας νόμος του 2024 αποσκοπεί στην προστασία των εργαζομένων στην Ισπανία κατά τη διάρκεια επεισοδίων καύσωνα, διασφαλίζοντας ότι οι εργοδότες λαμβάνουν μέτρα ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης των εξωτερικών χειρωνακτικών εργασιών κατά τις θερμότερες ώρες της ημέρας.

Αναστολή εργασίας για τους Ιταλούς -και «ναι» στα μακαρόνια

Ακόμη και για την συνήθως αρκετά ζεστή αυτή την εποχή Ιταλία, οι τρέχουσες θερμοκρασίες είναι ακραίες για μήνα Ιούνιο. Η λίστα των πόλεων που βρίσκονται σε κόκκινο συναγερμό είναι μεγάλη και αναμένεται να μεγαλώσει περισσότερο, με τα πιο αποπνικτικά σημεία να εντοπίζονται στο κέντρο και τον βορρά της χώρας.

Καθώς η θερμοκρασία ανεβαίνει, η κυβέρνηση επανέφερε μέτρα για τη στήριξη των εργαζομένων που είναι πιο εκτεθειμένοι στη ζέστη: είτε όσων εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους, όπως οι αγρότες και οι οικοδόμοι, είτε όσων εργάζονται σε εσωτερικούς χώρους με κακό εξαερισμό.

Αυτό σημαίνει ότι ορισμένες επιχειρήσεις μπορούν να αναστείλουν ή να μειώσουν τη δραστηριότητά τους όταν η θερμοκρασία είναι εξαιρετικά υψηλή, και στη συνέχεια να έχουν πρόσβαση σε κρατικά κονδύλια για την καταβολή αποζημιώσεων αναστολής εργασίας στους υπαλλήλους τους.

Για τους υπόλοιπους, είναι η ώρα του κλιματιστικού. Όποιος διαθέτει air condition στο σπίτι ή στη δουλειά το έχει πλέον «στο τέρμα» και τα παντζούρια κλειστά. Όσοι δεν έχουν, ιδιαίτερα οι ηλικιωμένοι και οι πιο ευάλωτοι, έχουν λάβει οδηγίες να κατευθύνονται προς κλιματιζόμενους δημόσιους χώρους.

Στο Παλέρμο, οι τουρίστες που επιμένουν να κάνουν βόλτα με άμαξα θα πρέπει πλέον να περιμένουν μέχρι το βράδυ ή μια πιο δροσερή μέρα. Στο Τορίνο, ορισμένα εστιατόρια έκλεισαν τις βεράντες τους ενώ αλλού, συμπεριλαμβανομένης της Ρώμης, γιγάντιοι ανεμιστήρες εξωτερικού χώρου και ψεκαστήρες δουλεύουν συνεχώς.

Για όσους βγαίνουν έξω για φαγητό, το ιταλικό Υπουργείο Υγείας εξέδωσε οδηγία: να προτιμούν τα ζυμαρικά αντί για το κρέας και να αντικαθιστούν τον καφέ ή την κρύα μπύρα -που υποβοηθούν την αφυδάτωση- με ένα ποτήρι νερό.

Αποσύρονται τρένα χωρίς κλιματισμό στο Βέλγιο

Οι θερμότερες ημέρες αυτής της εβδομάδας δεν έχουν φτάσει ακόμα στο Βέλγιο, με τον υδράργυρο να ανεβαίνει κατακόρυφα τις επόμενες ημέρες. Πάντως οι θερμοκρασίες σε ορισμένες περιοχές αρχίζουν να πλησιάζουν τους 40 βαθμούς Κελσίου, ενώ το ημερήσιο ρεκόρ για τον Ιούνιο ενδέχεται να καταρριφθεί.

Ήταν το 1947 όταν η επίσημη μετεωρολογική υπηρεσία της χώρας κατέγραψε τη μέγιστη τοπική θερμοκρασία για Ιούνιο, στους 36,8 βαθμούς Κελσίου, αλλά αυτό το ρεκόρ μπορεί να ξεπεραστεί αυτή την εβδομάδα. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση πραγματοποίησε έκτακτη συνεδρίαση χθες Τρίτη (23/6) για να συζητήσει την κατάσταση.

Η ζέστη επηρεάζει ήδη τις μετακινήσεις, καθώς ορισμένα παλαιότερα προαστιακά τρένα που δεν διαθέτουν ακόμη κλιματισμό, αποσύρονται προσωρινά από την κυκλοφορία.

Ωστόσο, αναφέρεται ότι θα υπάρξουν επιπλέον δρομολόγια για την εξυπηρέτηση του πλήθους το οποίο αναμένεται να κατευθυνθεί προς τις βόρειες ακτές της χώρας.

Εντωμεταξύ, ο φλαμανδικός ειδησεογραφικός ιστότοπος HLN αναφέρει ότι έφηβοι μαθητές στο προάστιο Τερβούρεν των Βρυξελλών έδωσαν τις εξετάσεις τους μέσα στο δροσερό περιβάλλον μιας εκκλησίας.

Βερμούδες για τους ταχυδρόμους στη Γερμανία

Στη Γερμανία, οι πολίτες προετοιμάζονται για θερμοκρασίες-ρεκόρ για τον μήνα Ιούνιο την ερχόμενη Παρασκευή (26/6), όταν η ζέστη μπορεί να αγγίξει τους 40 βαθμούς Κελσίου στα δυτικά και νοτιοδυτικά της χώρας.

Οι ταχυδρόμοι της Deutsche Post έχουν λάβει οδηγίες να φορούν μακρυμάνικα μπλουζάκια και καπέλα -ενώ ο όμιλος DHL ανακοίνωσε ότι μπορούν επίσης να επιλέξουν ως στολή εργασίας καλοκαιρινού τύπου βερμούδες.

Μετά τον πνιγμό αρκετών ανθρώπων στη Γερμανία κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, η Γερμανική Ένωση Διάσωσης Ζωής (DLRG) απευθύνει έκκληση στον κόσμο να μην υποτιμά τους κινδύνους της κολύμβησης.

Η Ένωση Προστασίας των Γερμανικών Δασών προειδοποίησε επίσης ότι, καθώς ο καύσωνας συνεχίζεται σε όλη τη χώρα, ο κίνδυνος δασικών πυρκαγιών αυξάνεται δραματικά. Ανακοίνωσε ότι «το άναμμα οποιασδήποτε φωτιάς στο δάσος ή στις παρυφές του, επιτρέπεται μόνο σε ειδικά καθορισμένα σημεία».